Sztuka w moim mieście …

Stary Rynek i okolice

Stary Rynek i jego okolice …

… to jedno z najciekawszych miejsc do zwiedzania w Poznaniu. Piękny renesansowy ratusz i zabytkowe kamieniczki, urokliwe uliczki, wiele muzeów, pomników, kawiarenki i spacerujący ludzie tworzą niepowtarzalny klimat tego miejsca.

stary rynek poznan mapa6 Stary Rynek i okolice

Zwiedzanie zaczynamy od pl. Kolegiackiego położonego w bezpośrednim sąsiedztwie Starego Rynku. Wzdłuż południowej pierzei placu wznosi się budynek dawnego kolegium jezuickiego . Ten trzypiętrowy gmach w kształcie podkowy z obszernym dziedzińcem i dwuskrzydłowym krużgankiem został zbudowany w pierwszej połowie XVIII w. Obecnie mieści się tu Urząd Miasta Poznania. Nad bramą w północnym krużganku znajduje się wysoka wieża z hełmem z 1737 r. Po kasacie zakonu jezuitów Komisja Edukacji Narodowej utworzyła w gmachu kolegium Wojewódzką Szkołę Narodową. W 1806 r. przez trzy tygodnie mieszkał tu Napoleon. W okresie Księstwa Poznańskiego kolegium było siedzibą namiestnika księcia Antoniego Radziwiłła. Przed głównym wejściem w 2002 r. umieszczono dwa trykające się koziołki z brązu. Figury zostały wyrzeźbione przez poznańskiego artystę Roberta Sobocińskiego.

Dawne Kolegium Jezuickie

kolegium jezuickie poznan1 Stary Rynek i okolice

Koziołki na pl. Kolegiackim

koziolki na placu kolegiackim poznan1 Stary Rynek i okolice

Idąc ul. Gołębią, po lewej stronie mijamy kościół farny pw. Św. Stanisława . Jest to jeden z najbardziej monumentalnych barokowych kościołów w Polsce. Trzynawowa bazylika z transeptem została zbudowana w latach 1651-1732. Wewnątrz znajduje się bogata dekoracja rzeźbiarska, sztukatorska i malarska. Na sklepieniu nawy głównej można zobaczyć polichromię ze scenami z żywota Św. Stanisława, natomiast na skrzyżowaniu naw w pozornej kopule iluzjonistyczne malowidło Stanisława Wróblewskiego (1949r.).

Ołtarz główny z 1727 r. został stworzony przez Pompeo Ferrariego. W ołtarzu bocznym w transepcie po prawej znajduje się obraz Szymona Czechowicza – Św. Stanisław Kostka, a w ołtarzu po lewej gotycka figura Chrystusa z ok. 1430 r. i obraz – Św. Ignacy Loyola. Po drugiej stronie ul. Gołębiej wznosi się XVIII-wieczna dawna szkoła jezuicka , która należała do kompleksu budowli pojezuickich. Podczas zaborów ulokowano tu królewsko-pruskie gimnazjum. Obecnie istnieje tu Państwowa Szkoła Baletowa. Sąsiadujący z nią budynek od ul. Koziej mieści Polski Teatr Tańca – Balet Poznański, który corocznie jest organizatorem Warsztatów Tańca Współczesnego.

Kościół farny pw. św. Stanisława

kosciol farny pw sw stanislawa poznan2 Stary Rynek i okolice

Dziedziniec Szkoły Baletowej

dziedziniec szkoly baletowej poznan1 Stary Rynek i okolice

Skręcamy w ul. Świętosławską i dochodzimy do ul. Wodnej, gdzie mieści się zbudowany w 1548 r. pałac Górków.  Przebudowany w XVIII w., zniszczony w 1945 r., po wojnie został odbudowany. Od ul. Klasztornej widać piękny renesansowy portal z piaskowca i wewnętrzny dziedziniec. Obecnie pałac jest siedzibą Muzeum Archeologicznego . Ekspozycje stałe muzeum to:

  • Pradzieje Wielkopolski
  • Śmierć i Życie w starożytnym Egipcie
  • Archeologia Sudanu
  • Tu zaczęła się Polska

Pierwsza z nich prezentuje zabytki archeologiczne z pradziejów zachodniej Polski, życie ludzi w Wielkopolsce od epoki kamienia do schyłku starożytności, a także sylwetki ludzi i zwierząt w skali 1:1 i 1:10, pokazujące sceny z życia łowców, pasterzy, rolników. Ekspozycja druga przedstawia papirusy i pismo hieroglificzne, rozwój sztuki egipskiej, zabytki związane z religią i obrządkiem pogrzebowym (także mumie). Trzecia ekspozycja ilustruje ponad 7000 lat dziejów cywilizacji nubijskiej.

ul. Świętosławska

ulica swietoslawska poznan1 Stary Rynek i okolice

Pałac Górków – renesansowy portal

palac gorkow poznan1 Stary Rynek i okolice

Stary Rynek i jego okolice to jedno z najciekawszych miejsc do zwiedzania w Poznaniu. Piękny renesansowy ratusz i zabytkowe kamieniczki, urokliwe uliczki, wiele muzeów, pomników, kawiarenki i spacerujący ludzie tworzą niepowtarzalny klimat tego miejsca. Stary Rynek to serce Poznania.

Stary Rynek ma regularny kształt kwadratu o boku 140 m, a wokół niego znajduje się sieć krzyżujących się pod kątem prostym ulic. Otaczające rynek kamieniczki zostały zrekonstruowane po zniszczeniach II wojny Światowej w stylu nawiązującym do architektury baroku i renesansu. Dominującą budowlą na rynku jest renesansowy ratusz z połowy XVI w., dzieło Jana Baptysty Quadro z Lugano. Monumentalna fasada frontowa z trzykondygnacyjną arkadową loggią jest zwieńczona wysoką ścianą attyki z trzema wieżami.

Najstarsza część to piwnice – 4 kwadratowe izby o wczesnogotyckich sklepieniach krzyżowych. Tutaj i w reprezentacyjnych salach pierwszego piętra – z Salą Renesansową (tzw. Wielką Sienią) nakrytą słynnym sklepieniem z 1555 r., mieści się Muzeum Historii Miasta Poznania .  Stała ekspozycja jest poświęcona dziejom Poznania od X w. do 1945 r. Są to zbiory archeologiczne z terenu Poznania, model grodu poznańskiego, wyroby rzemiosła artystycznego, fragmenty rzeźb, detali architektonicznych, obrazy.

W 1551 r. na ratuszu został zainstalowany zegar z koziołkami. Jego twórcą był Bartłomiej Wolf z Gubina. Codziennie, gdy zegar ratuszowy wybija godzinę dwunastą w południe, w wieżyczce nad zegarem umieszczonym we frontowej elewacji otwierają się drzwiczki i ukazują się dwa blaszane koziołki. Poruszane mechanizmem zegarowym trykają się rogami 12 razy. Z założeniem koziołków wiąż się legenda. Po wykonaniu zegara Bartłomiej Wolf postanowił pokazać go rajcom i wojewodzie poznańskiemu. Przygotowano ucztę, lecz z powodu nieuwagi kuchcika przygotowywany udziec sarni spłonął. Kuchcik ukradł wówczas dwa koziołki, by upiec je na rożnie, ale te uciekły na ratuszową wieżę. Przybyli goście zobaczyli je trykające się na gzymsie. Wówczas wojewoda polecił dołączyć do zegara jeszcze odpowiedni mechanizm z koziołkami.

Ratusz

stary rynek poznan1 Stary Rynek i okolice
Koziołki na wieży Ratusza

zegar z koziolkami poznan1 Stary Rynek i okolice

Obok ratusza wznoszę się tzw. domki budnicze z charakterystycznymi podcieniami. Sà to dawne kamieniczki kramarzy. W czterech narożnikach Starego Rynku stoją cztery fontanny:

  • Prozerpiny
  • Apollina
  • Neptuna
  • Marsa

Pierwsza, rokokowa, pochodzi z XVIII wieku. Pozostałe postawiono w latach 2002-2005 w miejsce historycznych studzienek rozebranych w XIX wieku. Całości dopełnia pręgierz zwieńczony rzeźbą kata z mieczem w ręku, znajdująca się za domkami budniczymi studzienka z pomnikiem Bamberki oraz barokowa figura św. Jana Nepomucena.

pregierz poznan1 Stary Rynek i okolice

Obok ratusza znajduje się Odwach – wzniesiony w XVIII w. klasycystyczny budynek (pierwotnie drewniany), dzieło warszawskiego architekta Jana Chrystiana Kamsetzera. Inicjatorem i fundatorem przedsięwzięcia był Kazimierz Raczyński, ówczesny starosta generalny Wielkopolski. Jego herb Nałęcz został umieszczony na attyce. Obecnie Odwach jest siedzibą Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 .

Muzeum Powstania Wielkopolskiego Poznan1 Stary Rynek i okolice

W południowej części rynku w wybudowanych po wojnie pawilonach mieści się Wielkopolskie Muzeum Wojskowe . Ekspozycja stała muzeum poświęcona jest dziejom oręża polskiego i obejmuje: mundury Wojska Polskiego, broń białą, palną i drzewcową, uzbrojenie ochronne i oporządzenie wojskowe od X do XX w. oraz fragment panoramy „Bitwa pod piramidami” Wojciecha Kossaka z 1901 r.

Wielkopolskie Muzeum Wojskowe poznan2 Stary Rynek i okolice

Na Starym Rynku naprzeciw domków budniczych, we wnętrzach trzech kolejnych kamienic znajduje się Muzeum Instrumentów Muzycznych . To jedyne tego typu muzeum w Polsce, a trzecie co do wielkości w Europie. Powstało w 1945 r. Zebrane instrumenty muzyczne pochodzą ze wszystkich zakątków świata. Muzeum posiada kolekcję liczącą obecnie około dwóch tysięcy eksponatów. Wystawę stałą stanowi kolekcja instrumentów lutniczych (na uwagę zasługują skrzypce polskich i włoskich lutników), bogata kolekcja fortepianów, zbiór instrumentów drewnianych i blaszanych. Część ekspozycji została poświęcona polskim instrumentom ludowym oraz instrumentarium pochodzącemu z Afryki, Australii i Oceanii, obu Ameryk, Azji, a także Europy. Są tu zarówno instrumenty prehistoryczne, jak i powstałe w pierwszej połowie XX w. Muzeum organizuje w swoich wnętrzach spotkania i koncerty kameralne.

Muzeum Instrumentow Muzycznych w Poznaniu1 Stary Rynek i okolice

Podążamy w kierunku północno-zachodniego narożnika rynku, gdzie na rogu Starego Rynku i ul. Zamkowej znajduje się kamienica, w której mieści się Muzeum Literackie Henryka Sienkiewicza działające od 1978 r. Muzeum powstało ze zbiorów osoby prywatnej – poznańskiego kupca Ignacego Mosia (zm. 2001 r.). Od tego czasu zbiory były i są uzupełniane zarówno przez Mosia, jak i innych prywatnych darczyńców. Znajduje się tu księgozbiór liczący około 4 tysiące woluminów i obejmujący przede wszystkim twórczość Sienkiewicza, różnojęzyczne wydania jego dzieł, a także rękopisy (korespondencja, autografy) i inne archiwalia. Ekspozycja stała prezentuje materiały biograficzne, wydania dzieł w 38 językach, dzieła sztuki inspirowane osobą i twórczością pisarza – laureata Nagrody Nobla, pamiątki (maska pośmiertna i odlew prawej dłoni), dokumenty ilustrujące związki Sienkiewicza z Wielkopolską. Muzeum zajmuje dwa piętra staromiejskiej kamieniczki. Ciekawostką – szczególnie chętnie oglądaną przez młodzież – są projekty scenografii do filmu „W pustyni i w puszczy” autorstwa Wiesława Śniadeckiego. Poza obiektami ściśle związanymi z Sienkiewiczem, kolekcja obejmuje zbiór medali (500 sztuk) o tematyce dotyczącej literatury i historii Polski.

Muzeum Literackie Henryka Sienkiewicza1 Stary Rynek i okolice

Następnie kierujemy się na wprost, po prawej stronie mijamy Wagę Miejską i skręcamy w lewo w ul. Wroniecką. Tam pod numerem 14 znajduje się Pracownia – Muzeum Józefa Ignacego Kraszewskiego , powstała w 1986 r. dzięki darowi poznańskiego bibliofila i kolekcjonera Mariana Walczaka (1926-1987). Na tę bogatą kolekcję składają się rękopisy i rysunki pisarza oraz księgozbiór (ponad 2000 woluminów) z wydaniami dzieł pisarza, wśród których jest ponad 200 pierwodruków, a ponadto szereg opracowań dotyczących jego twórczości. Znalazł tu również swoje miejsce zbiór pamiątek i darów jubileuszowych, które pisarz otrzymał od społeczeństwa polskiego z okazji 50-lecia pracy literackiej w 1879 r. Dar ten stanowią: albumy i adresy jubileuszowe, puchary, rzeźbiony fotel, szafka do monet, medale oraz liczne bibeloty wykonane z najwyższym kunsztem.

Muzeum Jozefa Ignacego Kraszewskiego poznan2 Stary Rynek i okolice

Na zachodniej ścianie Starego Rynku, u wylotu ul. Franciszkańskiej znajduje się późnobarokowy pałac Działyńskich . Został on zbudowany w latach 1773-87. Klasycystyczną fasadę wieńczy bogata dekoracja rzeźbiarska. Na attyce umieszczone są płaskorzeźby przedstawiające pochód triumfalny i ofiarny, a pośrodku zwraca uwagę rzeźba pelikana z rozpostartymi skrzydłami. Posiadająca wspaniały wystrój Sala Czerwona to miejsce wielu prestiżowych spotkań. Dziś pałac jest siedzibą jednostek Polskiej Akademii Nauk, mieści się tu m.in. ekspozytura Biblioteki Kórnickiej.

pa%C5%82ac Dzialynskich poznan1 Stary Rynek i okolice
Wychodząc ze Starego Rynku ul. Franciszkańską dochodzimy do kościoła Franciszkanów . Ten późnobarokowy budynek powstał w latach 1674-1728 wg projektu poznańskiego budowniczego Jana Końskiego. Trzynawowy, bazylikowy kościół z 2 kaplicami na zakończeniu ramion transeptu kryje wnętrze bogate w rzeźby i malowidła na ścianach, sklepieniach i w kopułach obu kaplic. Twórcą polichromii był miejscowy franciszkanin Adam Swach, natomiast rzeźb jego brat Antoni Swach. W prezbiterium ustawione są bogato rzeźbione dębowe stalle, intarsjowane i inkrustowane. Zachowały się również 23 portrety staropolskie, w tym kilkanaście trumiennych. Od ponad 300 lat w kościele znajduje się cudowny obraz Matki Boskiej w Cudy Wielmożnej, zwanej Panią Poznania.

kosciol Franciszkanow poznan1 Stary Rynek i okolice

Naprzeciwko kościoła Franciszkanów znajduje się Zamek Królewski . Został on wzniesiony w drugiej połowie XIII w. na szczycie Góry Przemysła i włączony w system obwarowań miejskich. Od czasów Władysława Łokietka w zamku rezydowali starostowie generalni Wielkopolski, a w XVIII w. odbywały się w nim sądy grodzkie i przechowywano tu akta grodzkie. Zamek był wielokrotnie niszczony i odbudowywany. Obecnie mieści się tu Muzeum Sztuk Użytkowych . Ekspozycja stała w muzeum to: przedmioty codziennego użytku – ozdobne i kultowe (od Średniowiecza po czasy współczesne), meble, tkaniny, wyroby złotnicze i z metali półszlachetnych, zegary, naczynia ceramiczne i szklane, przedmioty z Bliskiego i Dalekiego Wschodu.

Muzeum Sztuk Uzytkowych Poznan1 Stary Rynek i okolice
Schodząc z Góry Przemysła i idąc ul. Zamkową skręcamy w lewo w ul. 23 Lutego.  Dochodzimy do Al. Marcinkowskiego i skręcamy w lewo. Tu pod numerem 9 mieści się Muzeum Narodowe Galeria Malarstwa i Rzeźby . Gmach muzeum zbudowano na początku XX w. Znajdują się tu bogate zbiory malarstwa polskiego, m.in. Jacka Malczewskiego, Stanisława Wyspiańskiego, Jana Matejki i europejskiego – przegląd malarstwa włoskiego XV-XVIII w., holenderskiego z XVII w. i flamandzkiego z XVI i XVII w. Ekspozycje stałe to: Galeria Sztuki Średniowiecznej – zabytki  romańskie i gotyckie od XII do początku XIV w.: rzeźby, niemieckie i francuskie ołtarze z terenu ziem polskich, malarstwo; Galeria Sztuki Obcej – najcenniejsza w Polsce kolekcja malarstwa hiszpańskiego, z dziełami Francisco Zurbarana i Jose Ribery na czele.

Galeria Malarstwa i Rzezby Muzeum Narodowego w Poznaniu Stary Rynek i okolice

>> Pozostałe Muzea

>>> Następna trasa